Krwawienie z żylaków przełyku

Żylaki przełyku na ogół powstają na skutek przewlekłej niewydolności wątroby. Umiejscowione są najczęściej w dolnej części przełyku, lub na granicy z żołądkiem i są zagrożone pęknięciem w przypadku przekroczenia określonego poziomu ciśnienia krwi.

Żylaki można wykryć wcześnie podczas endoskopii (zabieg polegający na badaniu wnętrza ciała przy wykorzystaniu endoskopów, czyli aparatów umożliwiających doprowadzenie światła oraz optyki do wnętrza przewodu pokarmowego), ale często rozpoznanie następuje dopiero, gdy żylaki zaczynają krwawić. Krwawienie może mieć nasilenie od łagodnego sączenia do krwotoku, który jest trudny do zatrzymania i może zagrażać życiu.

Przyczyny żylaków przełyku

Żylaki przełyku powstają na ogół, jako bezpośrednie następstwo uszkodzenia wątroby, które prowadzi do wzrostu ciśnienia krwi w żyle wrotnej, stanowiącej spływ krwi z jelit i śledziony do wątroby w drodze powrotnej do serca.

Wzrost ciśnienia krwi w żyle wrotnej na ogół wynika z bliznowacenia i stwardnienia tkanki wątroby w wyniku marskości, co utrudnia przepływ krwi. Zwiększony opór powoduje, że krew znajduje inne drogi dopływu do serca; nowe naczynia krwionośne stanowią połączenie omijające niedrożny odcinek.

Nowe drogi dopływu krwi obejmują żyły, które nie są przystosowane do transportu takiej ilości krwi. Nie są tak wytrzymałe, ani elastyczne i w miarę powiększania się w celu transportowania dodatkowej ilości krwi ich ścianki stają się coraz cieńsze.

Pierwotna przyczyna ograniczenia przepływu krwi nie zawsze jest oczywista. Uszkodzenie wątroby może być skutkiem wielu różnych czynników, takich jak długotrwałe nadużywanie alkoholu, zakażenia, toksyny, zastoinowa niewydolność serca lub choroba autoimmunologiczna.

W krajach zachodnich najczęstszą przyczyną uszkodzenia wątroby jest alkohol, jednak wirusowe zapalenie wątroby oraz larwalne formy pasożytniczej motylicy wątrobowej, szczególnie często występujące na Bliskim Wschodzie i w Ameryce Południowej, są odpowiedzialne za 200 mln przypadków uszkodzeń wątroby.

Pilna potrzeba leczenia krwawienia z żylaków przełyku

Krwawienie z żylaków przełyku (ang. bleeding oesophageal varices, BOV) wymaga pilnej interwencji medycznej w celu zapobiegnięcia utracie znacznej ilości krwi oraz powikłaniom.

W krajach rozwiniętych żylaki przełyku są przyczyną około 5–10% wszystkich hospitalizacji z powodu krwawienia z przewodu pokarmowego. u chorego z marskością wątroby istnieje 90% prawdopodobieństwo powstania żylaków przełyku w ciągu 10 lat.

Postępowanie w krwawieniach z żylaków przełyku

Leczenie endoskopowe – leczenie inwazyjne poprzez wprowadzoną do przełyku sondę. Najszerzej stosowana technika to opaskowanie, czyli zakładanie opasek uciskających żylaki, co zapobiega ich dalszemu powiększaniu i pęknięciu z następowym krwawieniem. Kolejna szeroko stosowana metoda to skleroterapia, czyli podstrzyknięcie okolicy żylaka 1% roztworem polidokanolu lub fibryną i zamknięcie światła naczynia
W przypadku niekontrolowanego krwawienia konieczna bywa tamponada (uciśnięcie) przełyku za pomocą sondy Senkstakena-Blakmoora(S-B).

Leczenie farmakologiczne (terlipresyna, somatostatyna, wazopresyna, oktreotyd) powinno być stosowane od momentu rozpoznania krwawienia przez 3 – 5 dni. w postępowaniu w krwawieniach z żylaków przełyku leczenie farmakologiczne jest uzupełnieniem leczenia endoskopowego (opaskowanie, skleroterapia) lub leczenia tamponadą.

Ryzyko zgonu z powodu krwawienia z żylaków przełyku

Ryzyko zgonu z powodu pierwszego krwawienia z żylaków przełyku było dotychczas szacowane na poziomie od 30 do 50%. Dzięki najnowszym lekom ryzyko to uległo zmniejszeniu do około 20%. Po pierwszym epizodzie krwawienia z żylaków przełyku ryzyko ponownego krwawienia wynosi od 60 do 80% w ciągu 3 lat, przy rocznym odsetku zgonów co najmniej 20% dla każdego epizodu krwawienia.